SDÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2 (1997)

MUHASEBE EĞİTİMİNDE AHLÂK ÖĞRETİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Çev. Durmuş ACAR

Özet


İş idaresi fakülteleri ahlâk öğretimlerini artırmaya başlamıştır. Fakat bu öğretimin etkinliğinin değerlendirilmesi için çok az şey yapılmıştır. Müfredat çapında yapılan çalışmalar ahlâk ile iş idaresi müfredatlarının bütünleştirilmesinin birbirleriyle çelişen sonuçlarını ortaya çıkarmaktadır. Farklı çalışmalar "İş Ahlâkı" "İş ve Toplum" benzeri derslerin iş idaresi öğrencilerinin ahlâkı farkındalıkları ile ahlâki uslamlamaları üzerinde etkili olduklarını ortaya çıkarmaktadır. İş ahlâkı ile ilgilenen pek çok kişinin görüşü şudur: Ayrıca bu konular; Muhasebe, Finans, Pazarlama gibi çeşitli iş idaresi derslerinde de tartışılarak desteklenmelidir.
Bu çalışma iki üniversitedeki on bir muhasebe sınıfına iş ahlâkı derslerinin entegrasyonunun sonucunu sunmaktadır. Muhasebe ve diğer iş idaresi dersleriyle ahlâk eğitiminin birleştirilmesinin etkilerinin ölçülmesiyle ilgili bir yaklaşım ileri sürülmekte, bunun muhasebe sınıfı öğrencileri üzerindeki etkilerini içeren bir değerlendirme yapılmaktadır. Sonuçlar öğrencilerin moral kararlar alırken güvendikleri ilkelerin ahlâk öğretiminden etkilendiğini ortaya koymaktadır. Ahlâk derslerinin eklenmesinden sonra öğrenciler daha fazlasıyla "ifşa kuralı", "altın kural " ve "profesyonel ahlâk" ilkelerine güvenmektedirler.
Son yıllarda iş dünyasındakilerin ahlâki yönden yaptıkları yanlış davranışlar geniş boyutta medyanın ilgisini çekmektedir. Algılanmakta olan bu düşük düzeyli ahlâki davranışın sonuçlarından birisi de çeşitli üniversitelerin iş idaresi müfredatlarında ahlâk öğretiminin artması isteği olmuştur. Bok (1976 p.26) kiliselerin, ailelerin ve moral standartlarının yayılmasında mahalli cemaatlerin azalan önemini belirtmektedir. O, İş örgütlerinin, mesleki örgütlerin ve üniversitelerin ahlâki standartların geliştirilmesinde daha çok insiyatif alması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu durum, "Eğer ahlâki değer kaynaklarının değerlerinde etki yönünden bir azalma olursa, eğitimciler ellerinden gelen her hangi bir şekilde öğrencilerinin moral gelişmelerine katkıda bulunma sorumluluğuna sahiptirler" diye belirtilmektedir. Bir çok eğitsel ve mesleki organizasyon ahlâkın işletme eğitimine entegrasyonunu teklif etmektedir. Bunların arasında olan İşletme okulları Assembly (AACSB) (1988) ahlâkın genel Lisans eğitim dersleri içerisinde ana bilim dalı çalışmalarına dahil edilmesi teklifini getirdi.
Hileli Finansal Raporlar Milli Komisyonu (Treadway Commission, 1987) ahlâki eğitimin tüm işletme ve muhasebe derslerine dahil edilmesini istemektedir.
Amerikan Sertifikalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (AICPA, 1988) 150 saatlik aydınlatıcı muhasebe programına ahlâk eğitimini de dahil etmektedir. AICPA programı ahlâk eğitimini genel eğitimin bir parçası, işletme ahlâkını işletme yönetimi derslerinin bir parçası, mesleki ahlâk ve sorumlulukları da kendi muhasebe eğitiminin bir unsuru ya da bir parçası şeklinde belirlemişlerdir.
İşletme okulları ahlâk eğitimi derslerini artırmaya başlamışlardır. Ana hamle iş ahlâkının başlangıç dersi şeklinde müfredata girmiş ve işletme ve toplumla ilgili derslerde de iş ahlâkının dahil edilmesidir (Arlow ve Ulrich, 1988). Daha az da olsa, Ahlâk eğitimi dış denetim (audit) ve vergilendirme gibi çeşitli teknik işletme derslerinde de giderek artmıştır (Colmen and Part, 1989). Her ne kadar ahlâk eğitiminde bir artış olmuşsa da, bu eğitimin etkinliğinin tayini yönünde çok az şey yapılmıştır.

Tam Metin: PDF