SDÜ Türk Sanatları Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 1 (2011)

The Colors Obtained From Fir (Abies) Cone

Hande KILIÇARSLAN, Mustafa ARLI

Özet


Avrupa ve ülkemizin bazı yörelerinde yetişen ve içerisinde boyarmadde bulunan köknar kozalağının bitkisel boyacılıkta kullanımına dair bir çalışma daha önceden yapılmamıştır. Bu yüzden ileride doğal boyamacılığa katkı sağlayacağı için böyle bir araştırma planlanmış ve yapılmıştır. Yün iplik ağırlığına göre %100, %150 ve %200 oranlarında alınan köknar kozalağı 1 saat kaynatılarak sıcak ekstrakt elde edilmiştir. İlmelik yün halı ipliklerinin mordansız ve yün iplik ağırlığına göre %3 oranında alınan 10 farklı mordan ile 1 saat mordanlanması ve hazırlanan sıcak ekstraktla da 1 saat işlem görmesi sonucunda 90 adet boyama yapılmıştır. Boyanmış ilmelik yün halı ipliklerinden elde edilen renkler subjektif ve objektif (colorimeter cihazı) yöntemlerle değerlendirilmiştir. Boyamalar sonucu somon ve sütlü kahve renkleri ağırlıklı olarak 15 farklı renk ve tonu elde edilmiştir. Boyamalarda bitki oranının farklılığı, mordan çeşitliliği ve boyama yöntemleri etkili olmuştur.
Anahtar Sözcükler: Köknar (Abies) kozalağı, subjektif değerlendirme, objektif değerlendirme, bitkisel boyacılık.

ABSTRACT
The labor about using fir cone which blossoms in Europe and some vicinity in our country and contains pigment, in natural dyeing hadn’t been done. Because of this, such a labor has been planned and done for additive natural dyeing in the future. The fir cones, taken in 100 %, 150 % and 200 % ratios according to wool yarn, were conditioned to boil for 1 hour in hot extract. The wool yarns taken in 3 percent based on to their weights were mordanted by 10 different mordants and for wool yarns without mordant. Then, after boiled in hot extract, 90 unit dyeings were performed totally. Colors obtained from wool carpet yarns were evaluated by objective (with colorimeter) and subjective methods. The results of the dyeing are 15 different colors mostly peach and milky coffee colors. Difference of herb incidence, mordant variation and technique of dyeing were effective in dyeing.
Keywords: Fir (Abies) cone, subjective determination, objective determination, natural dyeing.

Tam Metin: PDF