SDÜ Türk Sanatları Araştırmaları Dergisi, Cilt 1, Sayı 1 (2011)

The Imitation Traces of Necmeddin Okyay from Mehmet Hatip Efendi in the Marbling Art

Ünal ERDİNÇ

Özet


Ebrû tarihimiz içinde bilinen en önemli ustalardan biri 1778 yılında evinde çıkan yangın nedeniyle hayatını kaybeden Hatip Mehmet Efendi’dir. “Hatip Ebrûsu” diye bilinen figüratif ebrû yapma tekniğini geliştiren odur. Boyaları fırçayla atmak yerine iğne ucuyla astar yüzeyine indirir. İç içe halkalar biçiminde açılan bu boyalara, aynı iğne ucuyla müdahale ederek soyut da olsa figür yapmayı başarmıştır. Böylece, günümüzde “Hatip Ebrûsu” adı ile bilinen, ancak çağının ebrûlarından oldukça farklı çalışmalar yapmıştır. Günümüzün en önemli Ebru ustalarından Necmeddin Okyay (1883-1976), Hatip Mehmet Efendi’den yaklaşık bir asır sonra doğmuştur. Hezarfen lakabıyla bilinen Okyay, hatip ebrûlarına öykünerek ebrûya çiçek motiflerini uygulayan ilk sanatçıdır. Çiçek ebrûlarının soyut bir şekil biçiminde ilk kez üstad Necmeddin Okyay tarafından yapılmış olması nedeniyle, “Necmeddin Ebrûsu” denilmiştir. Türk ebrû sanatı üzerine figür yapmayı başaran Hatip Mehmet Efendi’nin bu yenilikçi, araştırıcı ve yaratıcılığı daha sonraki ebrû sanatçılarına esin kaynağı olmuştur. Bir yüzyıl sonra Necmeddin Okyay, Hatip ebrûlarından yola çıkarak, izleksel olarak kendi ebrûlarını ortaya koymuştur. Bu çalışma Ebru sanatının ilk ustalarından Hatip Mehmet Efendi’nin Ebru anlayışını ortaya koymakta ve günümüzün en önemli ustası Necmettin Okyay’ın çalışmalarını, yaklaşımını ve çalışma tarzını irdelemektedir. Bu çerçevede Mehmet Hatip Efendi’nin Ebru sanatı anlayışının Necmeddin Okyay üzerine etkileri ile figüratif Ebru yapımından çiçekli Ebru yapmaya geçiş incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ebrû, Necmeddin Okyay, Hatip Mehmet Efendi, figüratif ve çiçekli ebru yapımı.

ABSTRACT
It is not well known who found it and when it was first developed. The most important master in our marbling history is Hatip Mehmet Efendi. He died in 1778 when his home was burned down in a fire. He developed the figurative marbling making technique known as “Hatip Marbling”. In this technique, paints are dropped to the face of lining by a tip of needle instead of using brushes. Therefore, he produced “Hatip Marbling” art works different from the present marbling works. The most important Marbling art master today, Necmettin Okyay (1883-1976) was born approximately one century after Hatip Mehmet Efendi died. He is known with the nickname of “Hazarfen” and is the first marbling artist applying the flower patterns inspired by hatip marblings. Flower marblings as an abstract form was firstly made by Necmettin Okyay. Therefore, this marbling was nowadays named as “Necmeddin Marbling”. This innovative, explorative and creative manner of Hatip Mehmet Efendi, who accomplished to make a figure on Turkish Marbling Art, set an example for later marbling art researchers. After one century, Necmeddin Okyay has thematically exposed his own marbling skills from the Hatip Marblings. This study presents the marbling art style of Hatip Mehmet Efendi, who was one of the founding marbling artists, and of Necmettin Okyay, who is the prominent marbling artists of current times. In this respect, the paper also explores influence of the marbling style of Mehmet Hatip Efendi on Necmeddin Okyay, and the transition from figurative marbling making to marbling making with flower figures or pictures.
Keywords: Marbling, Necmeddin Okyay, Hatip Mehmet Efendi, figurative and pictural marbling making.

Tam Metin: PDF